گارد جاویدان هخامنشی
سپاه جاویدان یا گارد جاویدان نیروهای خبرهای از سربازان بودند که برای ایفای دو نقش تربیت شده بودند؛ هم به عنوان گارد شاهنشاهی و هم به عنوان عضوی از ارتش در جنگهای ایران و یونان در دوران هخامنشی ایفای نقش میکردند.
داریوش بزرگ برای اینکه بتواند از سرزمین ایران پاسداری کند، نیروی ویژهای به وجود آورد بهنام سپاه جاویدان؛ آنهم در سال ۴۶۵ پیش از میلاد یعنی زمانی که بسیاری از کشورها هنوز ارتشی نداشتند و هنوز از نظم نظامی ناآگاه بودند. رویدادنگاران نوشتهاند که سپاه جاویدان از بین جوانان بلندبالا و نیرومند و خوشسیما گزینش میشد. این سپاه ۶ سال باید دورهٔ آموزشی را پشت سر میگذاشت. در این آموزشگاه افزون بر دانش آن زمان فنون جنگی را نیز فرا میگرفتند، ولی مهمتر از همه اینها، پرورش اخلاق بود که برای آنها ارزش داشت.
شمار آنها به ده هزار تن میرسید. این سپاه به ده هنگ هزار نفری بخش میشد. از آن روی به آن سپاه جاویدان میگفتند که هیچگاه از شمار آنها کم نمیشد. اگر یک نفر بازنشسته یا کشته میشد، بهشتاب فرد جدیدی جای او را پر میکرد.این سپاه ده هزار نفری در آن هنگامه از نظر دلیری نمونه بودند و از نظر جوانمردی یگانه.
در نگارههای سمت شرقی کاخ آپادانا و نخستین تالار بار تخت جمشید، پشت سر شاه بر تخت نشسته، سربازان گارد نیزهدار در سه ردیف روی هم جای گرفته، ایستادهاند. این نگاره کمابیش یک سوم فضای گسترده شمالی را شامل میشود. این سربازان کمابیش 100 نفر, در اینجا به نمایندگی 10 هزار سرباز "سپاه جاویدان" نگاریده شده است. این سربازان از این روی "جاویدان" نامیده شدهاند که مردن یا کشته شدن یکی، بی درنگ سرباز دیگری جای او را میگرفت و اینچنین بود که شمار افراد این گارد همواره ده هزار نفر بده است. (هرودت VII, 83)
گارد پشت سر شاه پوشاک و جامهی بلند چیندار هخامنشی بر تن, کفش ایرانی سهبندی برپا و نواری پیچیده برگرد سر دارند. نیزهی دست همهی این سربازان، در بخش پایین به یک انار! کوچک ختم میشود. از همین روی یونانیان آن را "سیب بر" نامیدهاند،انار سرنیزهی فرماندهی هر گروه که "هزار پت" نامیده میشد (hazarpatis) زرین و انار دیگران سیمین بود.
سَرفرماندهی سپاه همواره در برابر شاه پاسخگو بوده است. گروهبندی همهی نیروهای جنگی ایران، مانند گارد ویژهی جاویدان "دهدهی" بود. گروههای 1000 نفری از گروههای 100 نفری ِ متشکل از گروههای ده نفری تشکیل میشد. همهی اینها همانند ردههای جنگی امروزی، مانند درجهدار، ستوان، سرهنگ و سردار و سپهبُد... فرماندهی ویژهی خود را داشتند. از این سامانه در گروهبندی کارگران نیز بهره برده میشد.
در کنار گارد جاویدان در زمان هخامنشیان که پیاده بودند، هنگهای هزار نفری سواره نیز وجد داشت. در هنگام جنگ افزون بر این سپاهیان همیشگی و نیروهای ساتراپ نشین، دهگانانی که بر زمینهای دولتی کار میکردند به جنگ میپرداختند و در ارتش به خدمت گرفته میشدند.
مجله تایم آمریکا در بخش اختصاصی شماره اخیر، در فهرست ۱۰ واحد نظامی نیرومند تاریخ بشر، سپاه جاویدان هخامنشی را به فرنام دومین ارتش شکست ناپذیر برگزید.
در ادامه این فهرست سپاه اسماعیلی حسن صباح که مرکز آن در الموت بود، با نام حشاشین در جایگاه هشتم واحدهای نظامی سرشناس تاریخ آمده است.
گفتنی است، در این فهرست، گارد ویژه آمریکا نامور به “سیلز” (SEALs) که دشوارترین عملیات نظامی پارتیزانی به آنان داده میشود (از جمله عملیات اخیر کشتن اسامه بن لادن) در مقام نخست قرار دارد و با این حساب، “سپاه جاویدان هخامنشی” در میان ارتشهای باستانی یا پیشامدرن، و با حذف ارتشهای مدرن و معاصر مقام نخست را ستانده و “حشاشین” حسن صباح مقام چهارم را دارد.
خوبم ، باور کنید ، زخم ها خورده ام ، غصه ها خورده ام ، نبودن ها را شمرده ام ، این روزها میگذرد ، خالی ام ، خالی از خشم ، آرامش ، نفرت ، و حتی عشق ، خالی از شادی ، خوبم ، اینبار تو هم باور کن...
